DOLAR
16,7692
EURO
17,4908
ALTIN
974,17
BIST
2.443,77
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
29°C
İstanbul
29°C
Açık
Cumartesi Açık
28°C
Pazar Açık
28°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
28°C
Salı Parçalı Bulutlu
29°C

Covid-19 aşısının yan tesirleri neler, neden kimi bireylerde daha şiddetli görülüyor, bunlar ne manaya geliyor?

Sıhhat Bakanlığı’nın Covid-19 bilgilendirme platformunda, aşılarla ilgili gerek klinik çalışmalarda gereke de mevcut aşı uygulamalarında “ciddi …

Covid-19 aşısının yan tesirleri neler, neden kimi bireylerde daha şiddetli görülüyor, bunlar ne manaya geliyor?
15.06.2021 14:38
0
A+
A-

Sıhhat Bakanlığı’nın Covid-19 bilgilendirme platformunda, aşılarla ilgili gerek klinik çalışmalarda gereke de mevcut aşı uygulamalarında “ciddi yan tesirlere rastlanılmadığı ve aşılama sonrası görülen yan tesirlerin sıklıkla hafif kaldığı” belirtiliyor.

En sık görülen yan tesirlere örnek olarak “yorgunluk, baş ağrısı, ateş, titreme, kas/eklem ağrısı, kusma, ishal, aşı uygulanan bölgede ağrı, kızarıklık, şişlik” üzere durumlar gösteriliyor.

Bakanlığın sitesinde, “Ancak az de olsa alerjik tepkilerin olabileceği göz gerisi edilmeden aşı uygulamasından sonra bir rahatsızlık hissedilmesi durumunda en yakın sıhhat kuruluşuna başvurulması ve tabibe yakın vakitte aşı olunduğu bilgisinin iletilmesi unutulmamalıdır” deniliyor.

BioNTech aşısının yan tesirleri neler?

Türkiye’de aşılama kampanyasında iki farklı aşı kullanılıyor. Kampanyanın başlangıcında Çin şirketi Sinovac’ın geliştirdiği CoronaVac aşısı yapıldı.

Daha sonra Pfizer/BioNTech aşısı da yapılmaya başlandı. CoronaVac aşısının tedarikinde yaşanan ıstırabın akabinde Haziran ayıyla birlikte yüklü ölçüde BioNTech aşısının teslimatıyla aşılama programı da sürat kazandı.

Şu anda Türkiye’de çok büyük oranda BioNTech aşısı kullanılıyor.

ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezi’nin (CDC) Pfizer/BioNTech aşısıyla ilgili hazırladığı bilgilendirme sayfasında, mümkün yan tesirler aşının yapıldığı kolda “ağrı, kızarıklık ve şişkinlik” olarak sıralanıyor.

CDC’nin sıraladığı beden genelinde hissedilebilecek muhtemel yan tesirler de şunlar:

Yorgunluk

Baş ağrısı

Kas ağrısı

Soğuk terleme

Ateş

Mide bulantısı

CDC, “Bu yan tesirler, aşıdan sonraki birinci bir ya da iki gün içerisinde hissedilebilir. Bunlar, bedenin muhafaza geliştirdiğini gösteren olağan işaretler ve birkaç gün içerisinde geçmeleri beklenir” diyor.

İngiltere Ulusal Sıhhat Hizmetleri’nin (NHS) aşıyla ilgili hazırladığı bilgi notunda, birinci iki gün içerisinde kimi yan tesirlerin görülebileceği uyarısı yapılıyor. Notta en yaygın yan tesirler şöyle sıralanıyor:

Aşının yapıldığı kolda ağrı, yük hissi ve hassasiyet

Halsizlik

Baş ağrısı, kas ağrısı ve soğuk terleme

Notta, “İlk gün yahut ikinci gün titreme üzere grip gibisi semptomlar gösterebilirsiniz… Seçkin görülen bir yan tesir de aşıyı yaptırdığınız tarafta koltuk altı yahut uzunluğundaki lenf bezlerinin şişmesi olabilir. Bu yaklaşık 10 gün sürebilir. Fakat bu durum daha uzun sürerse hekiminizle temasa geçmeniz önerilir” deniliyor.

BBC Muhabiri Gallagher, aşının kendisini “yere serdiğini” söylüyor

Sinovac aşısının yan tesirleri neler?

Türkiye’de aşılama programının birinci periyotlarında Çinli Sinovac şirketinin ürettiği CoronaVac aşısı kullanıldı. İnaktif aşı olarak bilinen CoronaVac, şu anda ortalarında Türkiye’nin de olduğu 26 ülkede onay almış durumda.

Brezilya’da yapılan araştırmalar, bu aşının semptomatik Covid-19 hadiselerini önlemekte yüzde 50,4 olduğunu gösteriyor. Bu aşının yaygın halde kullanıldığı Şili’den gelen sonuçlar da tesirinin yüzde 67 civarında olduğunu ortaya koyuyor.

Yayımlanan bilimsel araştırma ve uygulamalardan gelen sonuçlar, aşılamadan sonraki birinci 28 gün içerisinde en yaygın bildirilen yan tesirin aşının yapıldığı bölgede ağrı olduğuna işaret ediyor.

Öteki yan tesirlerde yorgunluk, mide bulantısı ve kas ağrısı olarak sıralanıyor. Sinovac aşısının yan tesirleri kısa periyodik ve hafif olarak kendini gösteriyor. Yan tesirler aşağı üst iki gün içinde kendini gösteriyor.

Ayrca yapılan araştırmalar, BioNTech ve Moderna üzere mRNA ile Oxford-Astrazeneca üretimi viral vektör aşılara kıyasla Sinovac yaptıranlarda ateş görülme sıklığının çok daha düşük olduğunu ortaya koyuyor.

Yan tesirler neden kaynaklanıyor?

BBC Sıhhat ve Bilim Muhabiri James Callagher, Mart ayında Oxford-AstraZeneca aşısı yaptırdıktan sonra yazdığı bir makalede, aşının “kendisini yere serdiğini” lakin tekrar olsa tekrar yaptıracağını belirtti.

James Callager, “Bana Oxford-AstraZeneca aşısı yapıldı. Sabah 09.30’da yaptırdım. O akşam kötüleştim ve üç gün boyunca yataktan doğrulamadım. En berbatı migren ve kusmaydı. Her yerim ağrıyordu, titreme nöbetleri geçiriyordum ve bitap düşmüştüm” dedi.

Covid aşıları bedenimizi koronavirüsle savaştığını düşünmeye itiyor. Doğal bağışıklık reaksiyonumuzu enfeksiyona karşı harekete geçiriyor.

Evvel iğnenin yapıldığı kolunuzda bir tepki oluşuyor. Şişme ve yanma hissi, bağışıklık sisteminin harekete geçtiğinin göstergesi.

Bu, tüm bedeninizi etkileyebilir, ateş, titreme ve mide bulantısı dahil grip gibisi belirtiler görülebilir.

Edinburgh Üniversitesi’nden immünoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Eleanor Riley, bunun “inflamatuar yanıt”tan kaynaklandığını söyledi.

Kimyasal yangın alarmı üzere işliyor. Bedeninize yayılan kimyasallar bir şeylerin yanlış olduğu ihtarında bulunuyor.

Prof. Riley’e nazaran bu bağışıklık cevabını harekete geçiriyor ne olup bittiğine bakması için bağışıklık hücrelerini kolunuza gönderiyor. Bizim süreksiz olarak makûs hissetmemize neden olanlar da bu kimyasallar.

Neden kimi insanlarda daha fazla yan tesir görülüyor?

Yan tesirler beşerden beşere değişiyor. Kimileri hiçbir şey hissetmiyor. Kimileri halsiz lakin işe gidebilecek kadar güzel hissediyor kimileri da yataktan kalkamıyor.

Oxford-AstraZeneca aşı denemelerine öncülük eden Prof. Andrew Pollard, bana bunun yaşla ilgisi olabileceğini söyledi:

“Yaşın ne kadar çoksa yan tesirler o kadar az olur. 70 yaşın üstündekilerde çabucak hemen hiç yan tesir görülmez.”

Lakin tıpkı yaştaki iki kişinin büsbütün farklı yansılar vermesi de muhtemel.

Prof. Riley bunun nedeniyle ilgili olarak ise, “Bağışıklık sistemlerimizde muazzam bir genetik çeşitlilik var. Fark buradan kaynaklanıyor. Bu çeşitlilik, kimi insanların bağışıklık sistemlerinin daha ‘ateşli’ çalışmasına ve daha agresif reaksiyon vermesine neden oluyor” diyor.

Riley, “Senin üzere şiddetli grip gibisi belirtiler görülen beşerler olup bitene çok reaksiyon veriyor. Sen de soğuk algınlığı ya da grip geçirdiği vakit çok makus hasta olduğunu düşünen insanlardan biri olabilirsin. Yanlış manaya sana nanemollasın demiyorum fakat onlardan biri olabilirsin” diye anlatıyor.

Yan tesir mümkünlüğünü hafif de olsa artıran diğer bir etken de daha evvelden koronavirüs enfeksiyonu geçirilmiş olması. Bu da aşı sonrası inanılmaz derecede güçlü bir bağışıklık cevabını tetikliyor.

Güçlü yan tesirler, daha fazla müdafaaya mı sahibim demek?

Halbuki ben bencil bir formda, daha evvelki aşı tecrübelerimin de tesiriyle güçlü yan tesirler yaşamamın, inanılmaz derecede güçlü bir bağışıklık cevabımın olması manasına geldiğini düşünmüştüm.

Prof. Pollard, 2009’daki grip pandemisinde güçlü yan tesirlerin güçlü bağışıklık karşılığına işaret ettiği örnekler görüldüğünü ancak Covid aşısında bu türlü bir durumun olmadığını söylüyor ve “Aşı herkesi aşağı üst tıpkı düzeyde koruyor. İleri yaştaki şahıslarda daha az yan tesir görülmesine karşın herkes tıpkı bağışıklık cevabını veriyor” diyor.

Bunun karşılığını da bağışıklık sisteminin iki yarısının nasıl çalıştığında aramak gerekiyor.

Birinci yarı kimyasal yangın alarmı da içeren doğuştan reaksiyon. Öteki yarı ise adaptif (uyumlayıcı) reaksiyon. Bu yarı, virüsü bulup imha edecek antikorları üreten B hücrelerini ve bedendeki enfekte olmuş rastgele bir hücreye saldırabilen T hücrelerini düzenleyerek enfeksiyonla nasıl savaşacağını öğrenip ezberliyor.

Prof. Riley’e nazaran doğuştan reaksiyonun yaşa nazaran değiştiğini bunun da yan tesirlerin şiddetini tayin ettiğini söylüyor.

Adaptif reaksiyonun tam teçhizatlı olarak B ve T hücreleriyle sizi koruyabilmesi için doğuştan reaksiyon tarafından uyandırılması gerekiyor.

Prof. Pollard ikinci dozun birincisine kıyasla daha az yan tesiri olacağını belirtiyor.

Ama yayımlanan bilgiler, Pfizer aşısının ikinci dozunda birincisinden daha şiddetli yan tesirler görülebileceğine işaret ediyor.

Yan tesirler üzerinde konuşulacak kadar kıymetli mi?

Az sayıda beşerde aşı olduktan sonra kan pıhtılaşmasının görülmesi aşının yan tesirleri haberlerde daha fazla yer bulmaya başladı.

Daha aşılama başlamadan evvel tesadüf sonucu ortaya çıkacak sıhhat sıkıntılarının, yanlış bir biçimde aşıdan kaynaklandığını düşünme riskine dikkat çekmiştim.

Avrupa Birliği’nin ilaç bölümü düzenleme kurumu Avrupa İlaç Ajansı, bu hadiselerin aşıdan kaynaklandığına dair hiçbir bulgu olmadığını açıkladı.

Lakin aşının gerçek yan tesirleri var ve Prof. Pollard bu mevzuda açık ve dürüst olmak gerektiğine dikkat çekiyor.

,basın açıklaması, hiciv

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.